کتاب مبحث 2 (دوم) مقررات ملی ساختمان

جهت درک بهتر مباحث مقررات ملی ساختمان بعنوان منابع اصلی آزمون‌های نظام مهندسی ساختمان و مشاهده تفاوت‌های آن‌ها با کتب راهنمای مباحث مقررات ملی ساختمان، می‌توان به صفحه مقایسه مباحث مقررات ملی ساختمان و راهنمای مباحث مراجعه نمود که توسط بنیاد مهندسی ساختمان ارائه شده است.

آشنایی با مبحث دوم مقررات ملی ساختمان- نظامات اداری برای هر مهندس ناظر، مجری، کاردان یا طراح الزامی است؛ زیرا کوچک‌ترین خطا در فرایند اداری یا رعایت‌نکردن مقررات می‌تواند روند پروژه را متوقف یا مسئولیت‌های سنگینی ایجاد کند. دستورالعمل‌های این مبحث باید در همۀ فرایندهای ساخت‌وساز، از صدور پروانه ساخت گرفته تا امضای قرارداد، از معرفی مجری ذی‌صلاح تا صدور شناسنامه فنی و ملکی، اجرا شوند. تا انتها با ما همراه باشید تا شما را با محتوا، ساختار و اهداف کتاب مبحث دوم مقررات ملی ساختمان آشنا کنیم و اهمیت دانستن مطالب آن را به شما نشان دهیم.

معرفی مبحث دوم مقررات ملی ساختمان (نظامات اداری)

مبحث دوم مقررات ملی ساختمان بر پایه قانون نظام مهندسی و کنترل ساختمان (مصوب ۱۳۷۴) و آیین‌نامه اجرایی آن (مصوب ۱۳۷۵) تدوین شده است و اجرای آن در سراسر کشور الزامی است؛ بنابراین، هرگونه فعالیت ساختمانی اعم از تخریب، ساخت، بازسازی، تغییر کاربری، توسعه یا تعمیرات اساسی باید مطابق با ضوابط این مبحث انجام شود.

ساختار کتاب مبحث دوم مقررات ملی ساختمان

این مبحث در هشت فصل به‌همراه مقدمه، پیوست‌ها و فرم‌های نمونه تنظیم شده است که هر فصل به جنبه‌ای از نظام اداری و فرایند ساخت می‌پردازد.

به نقل از قانون نظام مهندسی و کنترل ساختمان :

«هدف از تدوین مقررات ملی ساختمان ایجاد بستر قانونی برای تضمین ایمنی، بهداشت، بهره‌دهی مناسب، صرفه اقتصادی و حفظ محیط زیست در ساخت‌وساز کشور است.»

در ادامه بر مهم‌ترین بخش‌های مبحث دوم نگاهی می‌اندازیم:

فصل اول- کلیات

این فصل به معرفی تعاریف کلیدی و پرکاربرد در حوزه ساخت‌وساز، مانند دفتر مهندسی، ناظر، مجری، شناسنامه فنی و ملکی  می‌پردازد و همچنین دامنه کاربرد مقررات ملی ساختمان را توضیح می‌دهد که همه مراحل کار از تخریب تا تعمیرات اساسی را در بر می‌گیرد. همچنین در این بخش با الزامات عمومی لازم برای رعایت مقررات ملی ساختمان آشنا می‌شوید.

فصل دوم- طراحی ساختمان

فصل دوم به طبقه‌بندی ساختمان‌ها در چهار گروه (A تا D) براساس مساحت زیربنا، تعداد طبقات و نوع کاربری اختصاص دارد. در این فصل، شرایط و الزامات لازم برای دریافت مجوز، صلاحیت حرفه‌ای و ظرفیت اشتغال مهندسان حقیقی و حقوقی در رشته‌های معماری، سازه، برق و مکانیک هم توضیح داده شده است.

فصل سوم- اجرای ساختمان

فصل سوم مبحث دوم مقررات ملی ساختمان در مورد الزامات اداری و فنی اجرای ساختمان‌ها است. از جمله نظامات اداری مطرح‌شده در این فصل می‌توان به صلاحیت و مسئولیت‌های مجریان، حقیقی یا حقوقی در رعایت نقشه‌ها، مقررات ملی، ایمنی و زیست‌محیطی، رویه‌های قراردادی با مالکان، گزارش‌دهی مراحل اجرا و هماهنگی با ناظران اشاره کرد.

فصل چهارم- نظارت ساختمان

در این فصل، الزامات نظارت بر ساختمان‌ها، شامل صلاحیت و مسئولیت‌های ناظران حقیقی و حقوقی در کنترل رعایت نقشه‌ها، مقررات ملی، ایمنی و گزارش‌دهی مراحل پیشرفت کار تا صدور گواهی پایان کار مورد بحث قرار گرفته است.

فصل پنجم- فهرست‌های قیمت خدمات مهندسی

این فصل به فهرست‌های قیمت خدمات مهندسی ساختمان و نحوه عمل به ماده ۱۲ آیین‌نامه اجرایی قانون نظام مهندسی می‌پردازد و شامل روش‌های محاسبه حق‌الزحمه طراحی، نظارت و اجرای ساختمان براساس گروه‌بندی ساختمان‌ها (A تا D)، درصدهای مشخص از هزینه ساخت و جداول هزینه‌ای سالانه است.

فصل ششم- شناسنامه فنی و ملکی ساختمان

فصل ششم، الزامات صدور  شناسنامه فنی و ملکی ساختمان، محتوای دفترچه اطلاعات ساختمان و مسئولیت مجریان را در فراهم‌کردن داده‌های لازم پس‌از اتمام کار برای تضمین رعایت مقررات توصیف می‌کند.

فصل هفتم- شيوه‌نامه تعيين حدود صلاحيت و ظرفيت اشتغال اشخاص حقوقی موضوع

در این فصل به شیوه‌نامه تعیین حدود صلاحیت و ظرفیت اشتغال اشخاص حقوقی (مانند شرکت‌ها و مؤسسات مهندسی) موضوع تبصره ۴ ماده ۱۱ آیین‌نامه اجرایی قانون نظام مهندسی و کنترل ساختمان که شامل معیارهای ارزیابی صلاحیت براساس تجربه، تعداد متخصصان شاغل، امتیازدهی و محدودیت‌های ظرفیت برای ارائه خدمات طراحی، نظارت و اجرای ساختمان‌ها است، پرداخته می‌شود.

فصل هشتم- پيوست مربوط به شيوه‌نامه مجريان ساختمان شامل: شرايط عمومی

این فصل، پیوست شیوه‌نامه مجریان ساختمان است و شرایط عمومی قرارداد (تعهدات و مسئولیت‌های طرفین مانند مالک، مجری و ناظر در رعایت مقررات، ایمنی، کیفیت و پرداخت‌ها)، شرایط خصوصی (جزئیات خاص پروژه مانند زمان‌بندی، هزینه‌ها و بیمه) و نمونه قراردادهای همسان را برای اجرا، نظارت و طراحی ساختمان به‌منظور تنظیم روابط حقوقی و فنی شامل می‌شود.

کتاب شامل پیوست‌های اضافی مانند کاربرگ‌های ارزیابی مجریان، جداول ظرفیت اشتغال و فرم‌های نمونه برای قراردادها و شناسنامه فنی است. مبحث دوم مقررات ملی ساختمان بر مجوزدهی، نظارت و به‌طورکلی استانداردسازی فرایندهای ساختمانی تأکید دارد.

هدف و ضرورت مبحث دوم

شاید در ظاهر به نظر برسد که مبحث دوم تنها درباره الزامات اداری است؛ اما در واقع، این مبحث تضمین چهار اصل بنیادین زیر را هدف قرار می‌دهد:

• ایمنی ساختمان‌ها در برابر خطرات احتمالی؛
• بهداشت و آسایش کاربران در زمان بهره‌برداری؛
• صرفه‌جویی اقتصادی و انرژی در فرایند ساخت و نگهداری؛
• حفاظت از محیط‌زیست و جلوگیری از هدررفت منابع.

در حقیقت، این مبحث، ستون فقرات مدیریت مهندسی ساختمان محسوب و اجرای دقیق آن موجب می‌شود که مسئولیت‌ها بین کارفرما، ناظر و مجری به‌صورت شفاف تقسیم شود، از ساخت‌وسازهای غیرمجاز جلوگیری شود، کیفیت، ایمنی و بهره‌وری ساختمان‌ها افزایش یابد و اعتماد عمومی به صنعت ساختمان تقویت شود.

مبحث دوم مقررات ملی ساختمان یکی از منابع رسمی و مهم در آزمون ورود به حرفه مهندسان است و تسلط بر آن برای هر کسی که قصد شرکت در آزمون نظام مهندسی و دریافت پروانه اشتغال به کار را دارد، ضروری است. این مبحث برای رشته‌های عمران (در صلاحیت‌های نظارت، اجرا و محاسبات)، معماری و برخی رشته‌های مرتبط کاربرد دارد و ازآنجاکه بخش عمده سؤالات آن جنبه حفظی دارد، داوطلبان باید این کتاب را تهیه کنند و با ساختار نظام مهندسی، وظایف ارکان، فرایند صدور پروانه اشتغال و روابط بین مهندسان و دستگاه‌های اجرایی آشنا باشند تا بتوانند در آزمون موفق عمل کنند.

مبحث دوم مقررات ملی ساختمان چارچوبی را فراهم می‌کند تا مهندسان، کارفرمایان و شهرداری‌ها براساس یک زبان مشترک و رویه استاندارد فعالیت کنند؛ بنابراین، آشنایی با مفاد این مبحث نه‌تنها برای مهندسان و مجریان، بلکه برای مالکین، سرمایه‌گذاران و دانشجویان رشته‌های مرتبط با عمران و معماری هم ضروری است.

محصول مرتبط : فایل دانلودی مبحث 2(pdf) و تیترواژه طلایی مبحث دوم (2) (pdf)

سوالات متداول درباره مبحث دوم مقررات ملی ساختمان

1. مبحث دوم مقررات ملی ساختمان چه موضوعاتی را پوشش می‌دهد؟
این مبحث به نظامات اداری، وظایف مهندسان، نحوه صدور مجوزها، صلاحیت حرفه‌ای، روابط بین ناظر، مجری و مالک، و همچنین شناسنامه فنی و ملکی ساختمان می‌پردازد و چارچوب اجرایی ساخت‌وساز را مشخص می‌کند.

2. مطالعه مبحث دوم برای کدام رشته‌های آزمون نظام مهندسی ضروری است؟
تسلط بر این مبحث برای داوطلبان رشته‌های عمران (نظارت، اجرا و محاسبات)، معماری و برخی رشته‌های مرتبط الزامی است، چون بخش زیادی از سؤالات آزمون ورود به حرفه به مباحث اداری و قانونی آن مربوط می‌شود.

3. آیا مبحث دوم فقط برای مهندسان کاربرد دارد؟
خیر. مفاد این مبحث برای کارفرمایان، سرمایه‌گذاران، مجریان، ناظران و حتی شهرداری‌ها اهمیت دارد، زیرا اجرای صحیح آن باعث شفافیت، ایمنی و نظم در کل فرآیند ساخت‌وساز می‌شود.