کتاب مرجع کاربردی طراحی سیستم اطفاء حریق و مدیریت دود

کتاب مرجع کاربردی طراحی سیستم اطفاء حریق و مدیریت دود

پیشگفتار کتاب مرجع کاربردی طراحی سیستم اطفاء حریق و مدیریت دود

امروزه با توجه به پیشرفت‌های روز افزون در زمینه ساخت و ساز‌های ساختمان‌های بلند مرتبه، مراکز خرید وسیع و مرتفع ازجمله آتریوم‌ها، پارکینگ‌های عمیق، تونل‌ها و متروها مطابق استانداردهای بین‌المللی برای حفاظت از جان و مال افراد قوانین کاملی در حوزه دود و حریق، مدون و در اختیار مهندسین و طراحان این حوزه قرار گرفته است.

دود حاصل از آتش‌سوزی به مراتب از خود حریق مضرتر و خطرناک بوده و خطراتی برای شهروندان و ساکنین ساختمان‌ها به دنبال خواهد داشت که در این هندبوک سعی بر این بوده که علاقمندان و مهندسین این حوزه با روش‌های اصولی آشنا شده و بتوانند در کاهش این خطرات اقدامات موثر و مفیدی را بکار گیرند و با محدود کردن آتش در فضاهاي بسته و مجزا از هم که توسط مصالح مقاوم به حریق از یکدیگر جداسازی می‌شوند، بتوان اندازه و میزان حریق و غلظت آلاینده‌های تولید شده و خسارات وارده را به حداقل برسانند.

متاسفانه به جزء مبحث سوم مقررات ملی ساختمان و ضوابط محدود سازمان آتش‌نشانی در زمینه مدیریت دود و اطفا حریق منابع کافی و کاملی در دسترس جامعه مهندسین و مشاورین و علاقمندان این حوزه وجود نداشته و بر خود لازم دانستیم که با کتاب فوق که در دو بخش تهیه شده و در بخش اول ترجمه بخش‌های از استاندارد NFPA13-2022, NFPA14-2020, NFPA 20-2020  وEN12845  و در بخش دوم که ترجمه هند بوک مدیریت دود اثر آقای جیمز کلوت و همکاران با عنوان Handbook of Smoke Control Engineering   و استاندارد BS 12101-6 در خصوص انواع سیستم‌های اختلاف فشار و استاندارد‌های ,NFPA88-A NFPA92   را به‌رشته تحریر درآوریم.

امیدوارم که برای مهندسین عزیز طراح و ناظر سازمان نظام مهندسی، مشاوران محترم، کارشناسان رسمی دادگستری، فعالان و متخصصین حوزه اطفا حریق و کنترل دود که دراین حوزه فعالیت می‌کنند مفید واقع‌شود.

مقدمه

محققان امریکایی و کانادایی به تازگی موفق به کشف نشانه‌هایی شدند که ثابت می‌کند انسان‌های نخستین حداقل یک میلیون سال پیش آتش را کشف ‌کردند. با کشف آتش گروه‌هاى انسانى در روى کره زمين گسترش بيشترى پيدا کردند، و از مناطق گرم مهاجرت کرده، و به‌سوى سرزمين‌هاى معتدل و سرد کوچ کردند. آتش انسان را در فرار از سرما و رهائى از اسارت محيط طبيعى يارى داد. روشنائى آتش در شب سلطه انسان را بر مناطق بيشترى سبب شد و حيوانات وحشى و خشن را از اطراف او فرارى داد.

در قرون وسطاي ميلادي، انسان ماده‌ ديگري را به نام زغال سنگ را شناخت و از آن به عنوان منبع انرژي استفاده كرد. از اين ماده علاوه بر گداختن فلزات و ساخت شيشه و سفالينه، توانست ماشين بخار را راه‌اندازي كند. در سال ۱۷۶۴ ميلادي يك مهندس اسکاتلندی به نام جيمز وات نخستين ماشين بخار واقعا عملي را ساخت. در اين ماشين مصرف سوخت باعث مي‌شد كه ماشين كار كند به اين ترتيب به تدريج ماشين جاي نيروي ماهيچه‌اي انسان را گرفت. و راه رسيدن به دنياي جديد را هموار كرد.

امروز در دهه دوم از هزاره سوم میلادی زندگی انسان بدون آتش غیرممکن به نظر می‌رسد. اما ضرب المثلي است كه می‌گويد آتش خدمتگزار خوبي است اما ارباب بدي است. آتش خارج از کنترل را حریق می‌نامند. حریق یکی از مهم‌ترین مخاطرات امروز بشر است و در طول هر سال جان چندین انسان را تهدید کرده و میلیاردها دلار خسارت به بار می‌آورد. بررسي‌ها نشان می‌دهد ۷۵ تا ۸۰ درصد حريق‌ها قابل پيش‌بيني و پيشگيري می‌باشد و در صورت استفاده صحيح از ادوات و تجهيزات اطفاء‌حریق مي‌توان خسارات و تلفات حريق‌هاي غير قابل پيش بيني را نيز به حداقل رساند.

فهرست مطالب

بخش اول/ اطفاء حریق و طراحی شبکه اسپرینکر

فصل اول: آشنایی با حریق

۱-۱-آتش

۱-۲-ماده سوختنی

۱-۳-اکسیژن

۱-۴-واکنش زنجیره‌ای

۱-۵-حرارت

۱-۶-نقطه اشتعال یا شعله‌زنی (Flash point)

۱-۷-نقطۀ آتش (نقطه اشتعال)

۱-۸-درجه اشتعال

۱-۹-خود به خود سوزی

۱-۱۰-احتراق کامل و ناقص

۱-۱۱-مراحل حریق

۱-۱۲-شروع حریق

۱-۱۳-سوختن آزاد

۱-۱۴-پس‌نشینی، دود کردن و خاموش شدن

۱-۱۵-برگشت شعله

۱-۱۶-بک درفت (Backdraft)

۱-۱۷-علائم و نشانه‌های قریب الوقوع بک درفت.

۱-۱۸-پیشگیری از بک درفت.

۱-۱۹-فلش‌اُور (flash over)

۱-۲۰-محصولات حریق

۱-۲۱-دود

۱-۲۲-مونواکسید کربن

۱-۲۳-شعله

۱-۲۴-ارتفاع شعله

۱-۲۵-انتقال حریق

۱-۲۶-تماس مستقیم با شعله

۱-۲۷-رسانش یا هدایت

۱-۲۸-تشعشع یا تابش

۱-۲۹-همرفت یا جابجایی

۱-۳۰-واکنش بدن انسان نسبت به حرارت

۱-۳۱-انتقال حریق

۱-۳۲-تقسیم‌بندی مکان‌ها از نظر حریق

«دستور العمل محافظت ساختمان‌ها در برابر آتش‌سوزی

۱-گروه تصرفهای کم خطر

۲-گروه تصرف‌های پر خطر

۳-گروه تصرف‌های پرخطر

۴-گروه تصرف‌های بسیار پر خطر

لوزی خطر

فصل دوم: سیستم‌های کشف و اعلام حریق

۲-۱-رده‌بندی سیستم‌های اعلام حریق (Category of Protection)

۲-۲-انواع سیستم

۲-۳-سیستم متعارف

۲-۴-سیستم آدرس‌پذیر

۲-۵-آدرس‌پذیر آنالوگ

۲-۶-دتکتور (آشکارساز)

۲-۷-دتکتور دودی (Smoke Detector)

۲-۸-یونیزاسیون (Ionization)

۲-۹-نوری (Optical)

۲-۱۰-جاذب نور

۲-۱۱-انکسار نور

۲-۱۲-لیزری (Laser)

۲-۱۳-مکشی (Aspirating)

۲-۱۴-دتکتور حرارتی

۲-۱۵-دتکتور حرارتی ثابت.

۲-۱۶-دتکتور حرارتی نرخ افزایشی (ROR)

۲-۱۷-دتکتور ترکیبی (Fix-ROR)

۲-۱۸-دتکتور حرارتی خطی (Linear Heat Detector)

۲-۱۹-دتکتورهای حرارتی، دودی (Multi Sensor Detector)

۲-۲۰-دتکتور شعله‌بین (اشعه ماوراءبنفش و یا مادون قرمز)

۲-۲۱-مادون قرمز IR

۲-۲۲-پرتو فرابنفش UV

۲-۲۳-دتکتور UV

۲-۲۴-دتکتورIR

۲-۲۵-ترکیبیIR/ UV

۲-۲۶-شستی اعلام حریق

۲-۲۷-وسایل هشداردهنده

۲-۲۸-هشدار دهنده صوتی

۲-۲۹-آژیر

۲-۳۰-زنگ

۲-۳۱-هشدار دهنده‌های دیداری

۲-۳۲-نصب دتکتورها

فصل سوم: خاموش‌کننده‌های دستی

۱-۳-کلاس‌های حریق

۲-۳-حریق خشک (Common combustibles)

۳-۳-حریق مایعات قابل اشتعال (Flammable liquids)

۳-۴-حریق گازهای قابل اشتعال (Flammable gas)

۳-۵-حریق وسایل برقی (Live electrical equipment)

۳-۶-حریق فلزات قابل اشتعال (Combustible metal)

۳-۷-حریق روغن خوراکی (Cooking oil and fat fire)

۳-۸-دسته‌بندی مخاطرات مسکونی

۳-۹-مخاطرات کم و سبک

۳-۱۰-مخاطرات متوسط

۳-۱۱-مخاطرات شدید

۳-۱۲-انواع روش‌های اطفاء حریق

۳-۱۳-سرد كردن

۳-۱۴-خفه كردن

۳-۱۵-حذف مواد سوختنی

۳-۱۶-كنترل واكنش‌های زنجيره‌ای

۳-۱۷-انواع خاموش‌کننده‌های دستی

۳-۱۸-خاموش‌کننده محتوی آب

۳-۱۹-خاموش‌کننده پودری (شیمیایی خشک)

۳-۲۰-خاموش‌کننده‌های پودر و هوا

۳-۲۱-خاموش‌کننده‌های پودر و گاز

۳-۲۲-کارتریج داخل

۳-۲۳-کارتریج بیرون

۳-۲۴-خاموش‌کننده گازی 

۳-۲۵-خاموش‌کننده‌های هالوژنه

۳-۲۶-خاموش‌کننده مولد کف

۳-۲۷-خاموش‌کننده چرخ‌دار

۳-۲۸-خاموش‌کننده‌های منسوخ

۳-۲۹-نکات اجرایی

۳-۳۰-تعداد خاموش‌کننده‌ها

۳-۳۱-جانمایی خاموش‌کننده‌ها

۳-۳۲-الزامات نصب و اجرا

۳-۳۳-کابینت خاموش‌کننده

۳-۳۴-بکاراندازی خاموش‌کننده

۳-۳۵-بازرسی

۳-۳۶-معاینه داخلی

فصل چهارم: شیلنگ‌ها و هیدرانت‌های اطفاءحریق

۴-۱-آب

۴-۲-مزایا

۴-۳-معایب

%