آیا میدانید علت بسیاری از مشکلات مربوط به فاضلاب، آبرسانی یا هواکش پروژههای ساختمانی که منجر به نارضایتی مالک و خسارات مالی قابلتوجه شدهاند، آشنانبودن مهندس طراح، ناظر، پیمانکار یا متخصص تأسیسات آن با مبحث شانزدهم مقررات ملی ساختمان بوده است؟
توانایی خواندن، تفسیر و اجرای صحیح این مبحث، تنها راهی نیست که مهندسان و دستاندرکاران حوزه ساختوساز را از چالشهای گرانقیمت نجات میدهد، بلکه آنها را به یک متخصص مورد اعتماد و حرفهای تبدیل میکند. تا انتها با ما همراه باشید تا شما را با این مبحث مهم آشنا کنیم و بگوییم چرا مطالعه کامل آن میتواند آینده شغلی شما را متحول کند.
مبحث شانزدهم مقررات ملی ساختمان یکی از منابع مهم و اصلی آزمون نظام مهندسی رشته تاسیسات مکانیکی میباشد. همچنین یکی ازکتاب های نظام مهندسی در صلاحیت اجرا عمران و معماری نیز بوده و آخرین ویرایش اعلام شده این مبحث از سوی دفتر تدوین مباحث مقررات ملی ساختمان برای سال ۱۳۹۶ میباشد.
| شماره فصل / پیوست | عنوان | زیرمجموعهها / سرفصلها |
|---|---|---|
| فصل اول | لوازم بهداشتی | 16-2-1 دامنه 16-2-2 جنس و ساخت 16-2-3 تعداد لوازم بهداشتی 16-2-4 نصب لوازم بهداشتی 16-2-5 الزامات انتخاب و نصب لوازم بهداشتی |
| فصل دوم | توزیع آب مصرفی ساختمان | 16-3-1 دامنه 16-3-2 آب مورد نیاز 16-3-4 انتخاب مصالح 16-3-5 اجرای لوله کشی 16-3-6 ذخیره سازی و تنظیم فشار آب 16-3-7 حفاظت آب آشامیدنی 16-3-8 لوله کشی توزیع آب گرم مصرفی 16-3-9 ضدعفونی و آزمایش |
| فصل سوم | لولهکشی فاضلاب بهداشتی ساختمان | 16-4-1 دامنه 16-4-2 طراحی لوله کشی فاضلاب 16-4-3 انتخاب مصالح 16-4-4 اجرای لوله کشی 16-4-5 آزمایش |
| فصل چهارم | لولهکشی هواکش فاضلاب | 16-5-1 دامنه 16-5-2 طراحی لوله کشی هواکش فاضلاب 16-5-3 انتخاب مصالح 16-5-4 اجرای لوله کشی 16-5-5 آزمایش |
| فصل پنجم | لولهکشی آب باران ساختمان | 16-6-1 دامنه 16-6-2 طراحی لوله کشی آب باران 16-6-3 انتخاب مصالح 16-6-4 اجرای لوله کشی 16-6-5 آزمایش |
| فصل ششم | آب خاکستری | 16-9-1 کلیات و زیرمجموعههای مرتبط |
| فصل هفتم | بست و تکیهگاه | 16-7-1 دامنه 16-7-2 نکات عمومی 16-7-3 بست و تکیه گاه لولههای قائم 16-7-4 بست و تکیه گاه لولههای افقی 16-7-5 محل بستها و تکیه گاهها |
| پیوست 1 | اندازه گیری لولهها در لوله کشی توزیع آب مصرفی ساختمان | پ-1-1 کلیات پ-1-2 تعیین حداکثر مصرف لحظهای آب پ-1-3 تعیین حداکثر مصرف لحظهای محتمل پ-1-4 افت فشار در طول لوله پ-1-5 اندازهگیری لولهها پ-1-6 نکات دیگر |
| پیوست 2 | علائم ترسیمی در لوله کشی توزیع آب مصرفی | پ2-1 تا پ2-4 علائم ترسیمی |
| پیوست 3 | اندازه گیری لولهها در لوله کشی فاضلاب بهداشتی | پ3-1 کلیات پ3-2 تعیین حداکثر جریان لحظهای فاضلاب پ3-3 تعیین قطر نامی لوله مورد نیاز پ3-4 نکات دیگر |
| پیوست 4 | علائم ترسیمی در لوله کشی فاضلاب بهداشتی | پ4-1 تا پ4-4 علائم ترسیمی |
| پیوست 5 | اندازه گیری لولهها در لوله کشی هواکش فاضلاب | پ5-1 کلیات پ5-2 تعیین مقدار D.F.U برای لوازم بهداشتی پ5-3 تعیین قطر نامی لوله مورد نیاز پ5-4 نکات دیگر |
| پیوست 6 | علائم ترسیمی در لوله کشی هواکش فاضلاب | پ6-1 تا پ6-4 علائم ترسیمی |
| پیوست 7 | اندازه گیری لولهها در لوله کشی آب باران ساختمان | پ7-1 کلیات پ7-2 تعیین قطر نامی لولههای قائم پ7-3 تعیین قطر نامی لولههای افقی |
| پیوست 8 | علائم ترسیمی در لوله کشی آب باران ساختمان | پ8-1 تا پ8-4 علائم ترسیمی |
| پیوست 9 | آب خاکستری | پ9-1 تا پ9-10 کلیات و نکات مرتبط |
| پیوست 10 | فهرست بازرسی مراحل طراحی تاسیسات بهداشتی ساختمان | پ10-1 مرحله اول طراحی پ10-2 مرحله دوم طراحی پ10-3 نکات کلی در مورد نقشهها |
معرفی مبحث شانزدهم مقررات ملی ساختمان
مبحث شانزدهم مقررات ملی ساختمان با عنوان «تأسیسات بهداشتی»، یکی از بنیادیترین بخشهای مقررات ملی ساختمان است که به طراحی، اجرا، انتخاب مصالح، آزمایش و کنترل کیفیت سیستمهای لولهکشی آب مصرفی، آب گرم، فاضلاب، هواکش فاضلاب، آب باران و همچنین، نصب و نگهداری لوازم بهداشتی میپردازد. این مبحث نهتنها دستورالعملهای فنی در اختیار شما قرار میدهد، بلکه معیارهایی برای امنیت، پایداری، بهداشت و بهرهوری ایجاد میکند که رعایت آنها برای تمام پروژههای ساختمانی الزامی است.
به نقل از دفتر مقررات ملی و کنترل ساختمان :
«رعایت الزامات مبحث شانزدهم مقررات ملی ساختمان در طراحی و اجرای تأسیسات بهداشتی، تضمینکننده سلامت عمومی و بهداشت محیط در ساختمانها است و باید در تمامی مراحل اجرا مورد توجه قرار گیرد.»
ساختار و سرفصلهای مبحث شانزدهم
مبحث شانزدهم از دو بخش اصلی تشکیل شده است. بخش اول شامل مبانی و الزامات طراحی است که خود به هفت فصل تقسیم میشود و بخش دوم، پیوستهای فنی و عملی را در بر میگیرد. در ادامه، ساختار و سرفصلهای این مبحث را توضیح میدهیم.
مباحث مقدماتی: تعاریف، مدارک، راهبری و حفاظت
در آغاز مبحث، تعاریف تخصصی و محدودههای کاربرد بهصورت شفاف بیان میشود و یک مبنای مشترک میان طراح، ناظر و مجری ایجاد میکند. سپس، مدارک فنی، اصول تخریب، نگهداری و راهبری و دستورالعملهای حفاظت اجزای ساختمان در برابر آسیبهای مکانیکی و محیطی مطرح میشوند. رعایت این الزامات، پیشنیاز طراحی و اجرای اصولی تأسیسات است.
انتخاب، نصب و نگهداری لوازم بهداشتی
این قسمت شامل مشخصات فنی لوازم بهداشتی، جنس، تعداد موردنیاز، نحوه نصب و الزامات بهداشتی است. طراحان با اتکا به این بخش میتوانند:
- از انتخاب صحیح تجهیز مطابق با استانداردها مطمئن شوند؛
- تعداد تجهیزات لازم را براساس کاربری ساختمان تعیین کنند؛
- روش نصب استاندارد را برای جلوگیری از نشتی، برگشت فاضلاب یا ناهماهنگی با شبکه فاضلاب رعایت کنند.
این فصل برای پیمانکاران و مجریان، یک چکلیست دقیق اجرایی محسوب میشود.
توزیع آب مصرفی ساختمان
یکی از مهمترین بخشهای مبحث شانزدهم، طراحی و اجرای لولهکشی آب مصرفی است. دامنه کاربرد، تعیین نیاز آب مصرفی، طراحی سیستم توزیع، انتخاب مصالح مناسب، اجرای لولهکشی، ذخیرهسازی و تنظیم فشار، توزیع آب گرم مصرفی و حفاظت آب آشامیدنی و ضدعفونی در این فصل مورد بررسی قرار میگیرند.
مهندسان طراح در این فصل با روشهای اندازهگذاری لولهها، نحوه محاسبه مصرف لحظهای، تعیین قطر لولهها و نکات اجرایی آشنا میشوند که اهمیت حیاتی دارد؛ زیرا مثلاً اندازهگذاری اشتباه لولهها میتواند منجر به افت فشار بیشازحد، صداهای ناخوشایند (واتر هامر) و حتی پوسیدگی سرانتی شود.
لولهکشی فاضلاب بهداشتی ساختمان
در این بخش، شریان حیاتی خروج فاضلاب ساختمان بررسی و اصول طراحی، شیب مجاز، ظرفیت انتقال، انتخاب لوله و اتصالات، روشهای اجرای صحیح و آزمایش و کنترل عملکرد تشریح میشود. این بخش برای مهندسان طراح و ناظران اهمیت ویژهای دارد؛ زیرا کوچکترین خطای طراحی یا اجرا میتواند به گرفتگی، برگشت فاضلاب و آلودگی محیط منجر شود.
سیستم هواکش فاضلاب
سیستم وِنت (هواکش) تضمین میکند که شبکه فاضلاب بدون ایجاد فشار منفی یا بوی نامطبوع کار کند. در این فصل، دامنه و اصول طراحی، انتخاب مصالح و قطر لوله، اجرا و آزمایش هواکش مورد بررسی قرار گرفتهاند. وجود این بخش برای جلوگیری از سیفونشکنی، بهدامافتادن گازهای مضر و عملکرد سیفونها ضروری است.
لولهکشی آب باران
یکی از بخشهایی که اهمیت آن روزبهروز افزایش مییابد، مدیریت آب باران ساختمان است. این فصل به مواردی مانند تعیین قطر لوله قائم و افقی، انتخاب مصالح مناسب، روش اجرای استاندارد و جمعآوری و هدایت ایمن آب باران بدون آسیب به سازه میپردازد که برای ساختمانهای بزرگ، برجها، مجتمعهای تجاری و فضاهای شهری از اهمیت ویژه برخوردار است.
بست و تکیهگاههای لوله
تکیهگاههای نادرست یکی از دلایل اصلی لرزش لوله، شکست، ترکیدگی، سروصدای جریان و تغییرات فشار هستند. در این بخش، اصول کلی، بستهای لولههای قائم و افقی، محل نصب بستها، فاصله استاندارد تکیهگاهها و الزامات حرکتی و انبساطی بیان شده و بهطور مستقیم به ایمنی و ماندگاری سیستم لولهکشی مرتبط است.
پیوستها: نقشههای اجرایی، روشهای محاسباتی و علائم ترسیمی
یکی از نقاط قوت مبحث شانزدهم، وجود پیوستهای کاربردی است که مهندسان را از سردرگمی نجات میدهد. این پیوستها هم شامل پیوستهای محاسباتی و هم پیوستهای علائم ترسیمی هستند. پیوستهای محاسباتی مبحث شانزدهم عبارتاند از:
- اندازهگذاری لولههای آب مصرفی؛
- محاسبه مصرف لحظهای؛
- تعیین قطر لولههای فاضلاب؛
- تعیین قطر لولههای هواکش؛
- محاسبات آب باران.
این بخشها برای نقشهکشی و طراحی علمی شبکه لولهکشی ضروری هستند.
پیوستهای علائم ترسیمی شامل نمادهای استاندارد لولهکشی آب، فاضلاب، هواکش و آب باران هستند. این علائم، زبان مشترک میان تمام مهندسان و مجریان پروژه محسوب میشوند و از اختلاف برداشتها جلوگیری میکنند.
یک پیوست مهم هم پیوست آب خاکستری و نکات طراحی ویژه آن است که برای پروژههای نوین و ساختمانهای سبز بسیار کاربردی است و دستورالعملهای بازیافت آب خاکستری را فراهم میکند.
در انتها، فهرست کامل کنترل و بازرسی برای مراحل مختلف طراحی و اجرا فراهم شده است که هر ناظر و مدیر پروژه باید همیشه همراه خود داشته باشد.
چرا مطالعه کامل مبحث شانزدهم ضروری است؟
اگر بهدنبال اجرای پروژهای استاندارد، بدون نقص، قابلدفاع در برابر کارفرما و مطابق ضوابط شهرداری و نظام مهندسی هستید، مطالعه و تسلط بر این مبحث، یک ضرورت حرفهای است. این مبحث نهتنها راهنمای طراحی و اجراست، بلکه یک ابزار قدرتمند برای کاهش هزینهها، جلوگیری از خطاهای اجرایی، افزایش عمر مفید تأسیسات، ارتقای کیفیت پروژه و افزایش اعتبار حرفهای شما به حساب میآید.
مبحث شانزدهم، یکی از منابع مهم آزمون نظام مهندسی برای رشته تأسیسات مکانیکی در تمام صلاحیتها (نظارت، طراحی و اجرا) و همچنین یکی از منابع مهم برای مهندسی عمران (در صلاحیت اجرا) و معماری (در صلاحیتهای نظارت و اجرا) است.
اگر میخواهید در پروژهها بیرقیب باشید، مطالعه کامل مبحث شانزدهم مقررات ملی ساختمان و داشتن نسخه چاپی آن یک سرمایهگذاری واقعی است.
کالای مشابه : تیترواژه طلایی مبحث شانزدهم (16) (pdf) و فایل دانلودی مبحث 16 (pdf)
هنوز نظری ثبت نشده.
از اینکه دیدگاهتان را ثبت کردید ممنونیم!
ممکن است بررسی و انتشار دیدگاه کمی زمان ببرد.